Инвесторды қай кезде тарту керек

Егер сіз бәрібір инвестиция тартуды ұйғарсаңыз, мұны қай кезде жасаған дұрыс екенін ойластыру керек. Белгілі болғандай, стартаптың бірнеше даму кезеңі бар: алдымен идея, содан кейін сол идеяны сынақтан өткізу, тексеру, одан кейін MVP, яғни ең аз жұмысқа қабілетті өнім жасау, алғашқы сатылымдардың басталуы және т.б. Міне, инвестиция тартудың ең қолайлы сәті MVP жасау мен алғашқы сатылымдар кезеңі болып саналады. Бұл негізін қалаушының басындағы барлық гипотезалар тексерістен өткенін білдіреді. Олардың сәтсіз болғандары алып тасталды, қабылданбады.

Тек сәтті гипотезалар қалды. Олар шағын сатылымдар арқылы тексерістен өтті, өміршеңдігін дәлелдеген сол бір алтын кені табылды. Яғни көлік құрастырылды, жолға қойылды, жүруге дайын, сынақ жүрісінен өтті. Енді оған бензин құйып, тас жолмен тура алға қарай жүру ғана қалды. Бұл — бейнелі сөз. Ал стартап туралы айтсақ, масштабтау сәті — бұл, мысалы, сіз Қазақстандағы бір қалада жұмыс істеп, барлық қыр-сырын пысықтап шығып, енді бұл жобаны дәл солай, көп күш жұмсамай басқа қалаларға, тіпті көрші елге де көшіре алатыныңызды сезінген кез.

Міне, осыны масштабтау деп атайды. Немесе сіз белгілі бір бизнес-модельді сынақтан өткізіп, басқа модельдерді, басқа функцияларды да байқап көргіңіз келсе және байқап та көрсеңіз, енді оларды кеңейтуге, масштабтауға болады деп санасаңыз. Бұл үшін тек маркетингке, жарнамаға, шағын жетілдірулерге арналған инвестиция керек. Дәл осы сәт жобаны масштабтау деп аталады. Және бұл инвестиция тартуға ең қолайлы кез. Сонымен қатар, ертерек кезеңде инвестиция тарту негізін қалаушы ретінде өзіңізге тиімсіз, өйткені бұл кезде сіздің компанияңызды, стартапыңызды инвестор шағын сомаға бағалайды.

Демек, оның салымы сіздің компанияңыздағы үлкен үлесті білдіреді. Сондықтан бұл өзіңізге тиімсіз. Сонымен, қорытынды: стартапты дамыту жолындағы мүмкіндігінше көп сатыдан өз ақшаңызбен, достарыңыздың ақшасымен өтуге тырысыңыз және инвестор тарту сәтін барынша кейінге шегеріңіз, өйткені сол кезде сіз инвестор үшін тартымдырақ боласыз, тиісінше оның көзінде қымбатырақ тұрасыз, сондықтан компаниядағы азырақ үлеске көбірек ақша ала аласыз.