Инвесторларды қайдан табуға болады

Стартапшы инвесторды қайдан таба алады? Инвестор іздеу процесі клиентпен жұмыс істеуге өте ұқсас. Есіңізге түсіріңізші, алғашқы клиентіңізді тартқан кезде сіз маркетингтік зерттеулер жүргізіп, оның портретін жасадыңыз. Бұл ер адам ба, әйел ме, жасы нешеде, қайда тұрады, қандай проблемалары бар, оған не ұнайды және т.б. Инвесторға да дәл солай келіп, осы сұрақтардың бәріне өзіңіз үшін жауап беру керек. Сонда сізге осы клиентке қандай мағыналық хабарлама жібергіңіз келетінін, қандай ақпарат арналары арқылы, қалай және қандай жолмен жасау керектігін түсіну оңайырақ болады. Сонымен, инвесторды нақты қайдан іздеу керек?

Біріншісі — мамандандырылған ақпараттық сайттарды, газеттерді және т.б. пайдалану. Қазақстанда венчурлік инвестициялау тақырыбына ең жақын басылымдар — Forbes, Kapital, InBusiness және т.б. Бұл басылымдарда стартаптар және олар тартқан инвесторлар туралы оқиғалар жарияланады. Сол жерден басқа стартаптарға ақша салған инвесторлардың кем дегенде есімдерін табуға болады. Ресейде мұндай басылымдар — «Коммерсант», Rusbase, VC.ru және т.б. Онда да венчурлік мәмілелер туралы ақпарат шығады, солардан ресейлік инвесторлар туралы білуге болады.

Инвестор іздеудің екінші арнасы — әлеуметтік желілер. Инвесторлардың көпшілігі, барлық қарапайым адамдар сияқты, әлеуметтік желілерде бар, сол жерде өз көзқарастарын, өз оқиғаларын жариялайды. Осы жарияланымдар арқылы өз инвесторыңызды, былайша айтқанда, аулап алуға болады. Қазақстанда инвесторлар бар ең қолайлы әлеуметтік желі — LinkedIn және ішінара Facebook. Америкада американдық инвесторлар арасында Twitter да танымал. Сондықтан осы әлеуметтік желілерде болуды, оларды үнемі қарап отыруды және тиісті сөздер бойынша іздеу жүргізуді ұсынамын. Инвестор іздеудің үшінші арнасы ретінде мен мамандандырылған іс-шараларға қатысуды атар едім.

Қазір елімізде Астанада, Алматыда, облыс орталықтарында көптеген іс-шаралар өткізіледі. Бұл — арнайы конференциялар, стартаптарға арналған питчингтер, инкубаторлардың бітіру күндері және т.б. Бұл іс-шараларға инвесторлар қазылар алқасы, менторлар, сарапшылар және т.б. ретінде келеді. Міне, оларды сол жерден ұстап қалуға болады. Мұндай іс-шаралардың ең ірі ұйымдастырушылары — Астанадағы Astana Hub, Алматыдағы Most инкубаторы. ҚБТУ-дың өз инкубаторы бар, D-MEP және т.б. Олардың бәріне бару керек, өйткені кез келгенінде болашақ инвесторыңызды кездестіруіңіз мүмкін. Инвестор іздеудің төртінші арнасы — нетворкинг, яғни әріптестермен, өзіңіз сияқты стартапшылармен қарым-қатынас.

Айтпақшы, бұл өте пайдалы нәрсе — көбірек таныстық орнату керек. Әрбір таныстықтан көп қызықты, пайдалы нәрсе алуға болады. Бұл — байланыстар да, тәжірибе де, түрлі лайфхактар және т.б. Сондықтан еріншек болмаңыз. Егер бір жерден ұқсас өнімі бар стартапшыны немесе жай ғана стартапшыны көрсеңіз, оған жазыңыз, танысыңыз, кездесіңіз. Міне, осы нетворкинг барысында әлеуетті инвесторлар туралы ақпарат біліп алуға болады. Ең жақсы тәсіл — әлеуметтік желілердегі түрлі қауымдастықтарға қатысу немесе Telegram, WhatsApp және т.б. ірі қауымдастықтарға қосылу. Мысалы, біздің Activat компаниясының Activat Startup қауымдастығы бар, оған 250-ге жуық стартап кіреді.

Сол жерде осындай жанды қарым-қатынас жүреді. Мұндай қауымдастықтар Astana Hub-та, Most-та және т.б. бар. Олардың бәріне қосылып, қажетті ақпаратты алыңыз. Ақырында, инвестор іздеудің бесінші арнасы — жай ғана өзіңіздің жеке байланыстарыңызды пайдалану. Мен барлық стартапшыларға өз идеясы, өз өнімі туралы барлық туыстарына, достарына, сыныптастарына, бұл туралы сөйлесуге болатын барлық адамдарға айтып жүруді қатты ұсынамын, өйткені кейде күтпеген жерден қандай да бір тәтеңіз немесе ағаңыз кенеттен стартаптарға ақша салатын танысы бар екенін есіне алуы мүмкін, оның ойына бірдеңе келіп, ол, мысалы: «Жүр, мен сені әріптесіммен таныстырайын», — деп айтуы мүмкін және т.б. Мұнда нұсқалар миллион, сондықтан олардың бәрін пайдаланып, өз стартапыңыз туралы барлық таныстарыңызға айтып, бөлісіп жүру керек.