Стартапты іске қосу кезінде қандай қателіктер жіберіледі?

Әдетте фильмдер мен БАҚ-та тек табысты стартаптар көрсетіледі. Дәл солар бүкіл әлемдегі миллиондаған адамды “жалғызмүйізге” айналатын өз жобаларын іске қосуға ынталандырады. Бірақ бұл бәрінің қолынан келе ме? Ашық статистика деректері бойынша, жаңа компаниялардың шамамен 90%-ы сәтсіздікке ұшырайды: жұмыстың алғашқы жылында – 10%-ы, ал 2-5 жыл ішінде тағы 70%-ы.

Стартаптардың сәтсіздікке ұшырауының негізгі себептері ретінде нарықта өнімге сұраныстың болмауы (42%), қаржыны басқарудағы қиындықтар (29%), дұрыс жасақталмаған команда (23%), баға саясатындағы мәселелер (18%) және сервистің клиенттер үшін ыңғайсыздығы (17%) аталады.

Бірақ осы қателіктердің барлығын болдырмауға болады. Google немесе Amazon деңгейіне жету үшін стартаптың әлсіз тұстарын алдын ала бағалап, оларды түзету керек. Мұны қалай жасауға болатынын айтып береміз.

Ең жиі кездесетін қателіктер

Болашақ мәселелердің көбі стартап жұмысының дәл бастапқы кезеңінде қаланады. Олар бірден немесе біраз уақыттан кейін “бой көрсетуі” мүмкін, бірақ ең бастысы – олар барлық жерде кездеседі. Тіпті сізде жақсы қаржыландыру немесе кәсіби мамандардан құралған команда болса да, күйреуден құтылу мүмкін болмайды. Төменде стартаптар тап болатын сәтсіздіктің бірнеше негізгі факторы келтірілген.

Идеяны қате таңдау. Стартап идеясын дұрыс таңдамау нарықтан клиент таба алмауыңызға әкелуі мүмкін. Идеяны қайта қарау немесе оны клиенттердің ойдан шығарылған емес, нақты мәселелерін шешетіндей етіп қайта құру қажет болуы мүмкін.

Нарықты дұрыс бағаламау. Мақсатты аудитория мен нарықтық трендтерді жеткіліксіз түсіну клиенттерді тартуда сәтсіздікке әкелуі мүмкін. Өнімді оған мұқтаж емес адамдарға сатуға тырыссаңыз, пайда таба алмайсыз.

Бәсекелестерді жеткіліксіз талдау. Бәсекелестерді үстірт зерттеу бизнесті саладағы өзгерістер алдында осал етуі мүмкін. Бәсекелестердің не істеп жатқанын және өз өнімін қалай дамытып жатқанын қадағалап отырыңыз.

Бизнес-жоспардың болмауы. Бизнес-жоспар нақты іс-қимыл жоспары, стратегия және қаржылық болжамдар болуы үшін қажет. Көбінесе стартапты өмір сүру мен дамудың барлық перспективасынан айыратын нәрсе – дәл ақшаны дұрыс басқармау.

Дұрыс жасақталмаған команда. Бизнесті тиімді басқару және дамыту үшін дұрыс команда құру маңызды. Өз білімі мен дағдыларымен өнімнің дамуына үлес қосатын мамандарды іріктеу керек.

Қаржыландырудың жеткіліксіздігі. Қаражат тапшылығы бизнесті күтпеген қаржылық қиындықтар алдында осал етуі мүмкін. Сондықтан компанияның операциялық қызметке және күтпеген шығындарға ақшасы болуы үшін инвесторларды белсендірек тарту керек.

Қате маркетинг. Маркетинг стратегиясының аудиторияның күтуіне сәйкес келмеуі өнімді немесе қызметті ілгерілетуде сәтсіздікке әкелуі мүмкін. Сіз өз аудиторияңызға жай ғана “дөп түспеуіңіз” немесе өнімнің тартымсыз бейнесін қалыптастыруыңыз мүмкін.

Масштабтауға дайын болмау. Егер бизнес кеңеюге дайын болмаса, бұл болашақта қиындықтар туғызуы мүмкін. Көбінесе жаңа табыс әкеліп, жаңа инвесторларды тартатын – дәл осы масштабтау.

Стартапты іске қосу кезінде осы факторлардың барлығын ескеріп, оларды үнемі бақылап отыра алсаңыз, стартаптың табысқа жету мүмкіндігі айтарлықтай артады.

Стартапты іске қосу кезінде қателіктерден қалай аулақ болуға болады?

Мұндағы іс-қимыл жоспары қарапайым – сәтсіздікке ұшыраған стартаптардың тәжірибесіне сүйеніп әрекет ету. Өйткені стартап – бұл ең алдымен тәуекелі жоғары кәсіпорын.

1. Нарықты мұқият зерттеңіз. Өнімге немесе қызметке сұранысты түсіну, бәсекелестікті зерделеу және мақсатты аудиторияңызды анықтау үшін зерттеу жүргізу керек.
2. Нақты бизнес-идея әзірлеңіз. Белгілі бір мәселені шешетін немесе клиенттердің белгілі бір қажеттілігін қанағаттандыратын айқын стартап идеясын анықтау маңызды.
3. Егжей-тегжейлі бизнес-жоспар жасаңыз, оған маркетинг стратегиясы, қаржылық болжамдар, бәсекелестерді талдау және болашақта масштабтау жоспарлары кіруі керек.
4. Стартап тұжырымдамасын тестілеңіз. Толық іске қоспас бұрын тұжырымдаманы тестілеп, әлеуетті клиенттерден кері байланыс алып, идеяға қажетті өзгерістер енгізу керек.
5. Мықты команда жинаңыз. Бұл стартап идеясын жүзеге асыра алатын білікті әрі ынталы мамандар болуы тиіс.
6. Қаржыландыру тартыңыз. Стартапты дамыту және масштабтау үшін жеткілікті ресурстар алу мақсатында қаржыландыру стратегиясын әзірлеу маңызды.
7. Тәуекелдерді қадағалап, басқарыңыз. Ықтимал тәуекелдерді анықтап, олардың бизнеске әсерін азайту стратегиясын әзірлеу керек. Қажет болған жағдайда тез бейімделуге дайын болу керек.
8. Ілгерілетумен және маркетингпен айналысыңыз. Командаңыздағы мамандар өнімді немесе қызметті ілгерілететін маркетинг стратегиясын әзірлеуге көмектеседі. Сондай-ақ сатылымға да көмектесетін брендті қалыптастыру туралы ұмытпау керек.
9. Клиенттермен әрдайым байланыста болыңыз. Клиенттердің кері байланысы өнімді жақсартуға көмектеседі.
10. Икемді болып, бейімделіңіз. Стартап командасы әрқашан нарықтық жағдайлардағы өзгерістерге дайын болып, құбылмалы мән-жайларға жедел әрекет етуі керек.

Стартаптың жұмысы – үздіксіз өзгерістер үдерісі екенін, ал қателіктерден сабақ алуға дайындық пен үнемі жетілдіру табыстың кілті бола алатынын есте сақтаған жөн. Немесе, кем дегенде, сіздің алдыңыздағылардың сәтсіздікке ұшырауына себеп болған көптеген мәселелерден аулақ болуға көмектеседі.