Стартапқа арналған мінсіз презентацияны қалай жасауға болады?

Тіпті ең үздік стартапқа да өзін сапалы таныстыра білу қажет – сіз қаржыландыру алуды жоспарлап отырған инвесторлар алдында болсын, не тауарыңызды немесе қызметіңізді сатып алуы тиіс әлеуетті клиенттер алдында болсын. Мұндай жағдайда табысқа жетудің кілті дәл жақсы презентация болуы мүмкін. Мұндай презентацияны қалай жасауға болатынын және оның стартапқа өз мақсаттарына жетуге көмектесетін-көмектеспейтінін қалай анықтауға болатынын айтып береміз.

Мазмұны:

1. Презентацияны қалай бағалауға болады? Критерийлер туралы қысқаша
2. Презентациялардың түрлері мен құрылымы
3. Практикалық кеңестер

Презентацияны қалай бағалауға болады? Критерийлер туралы қысқаша

Сіз презентацияны дайындап қойдыңыз немесе оны енді ғана дайындауды жоспарлап отырсыз делік. Бірақ бәрін дұрыс істеп жатқаныңызды қалай бағалауға болады? Ол үшін төменде келтірілген бірнеше критерийді пайдалануға болады.

Анықтық және құрылым. Презентациядан стартаптың мақсаттары мен негізгі идеялары анық түсінікті болуы керек. Сонымен қатар слайдтар мен ақпарат міндетті түрде қисынды ретпен берілуі тиіс.

Проблема және шешім. Презентацияда стартаптың нарық проблемасын анық түсінетіні көрініп, оны қалай шешуді ұсынатыны егжей-тегжейлі сипатталуы керек.

Нарықтық әлеует. Стартаптың мақсатты аудиторияларын және нарықтың болжалды көлемін көрсету қажет.

Трендтер. Команданың хабардарлығын және ол жұмыс істейтін нарықтағы жағдайды түсінетінін көрсету үшін саладағы қазіргі және болашақ үрдістерді сипаттау артық болмайды.

Бірегей ұсыныс. Стартаптың ерекшеліктері мен бәсекелік артықшылықтарын, сондай-ақ жобаның пайдаланушылар мен клиенттер үшін жасайтын құндылығын нақты атап көрсету керек.

Бизнес-модель. Инвесторлар стартаптың қалай ақша табуды жоспарлап отырғанын және жұмыс істеуі үшін оған қандай инвестициялар қажет екенін түсінуі тиіс.

Маркетинг және сату. Сондай-ақ өнімнің немесе қызметтің нарықта қалай ілгерілетілетінін сипаттаған жөн. Клиенттерді тарту және сату көлемін арттыру бойынша дайын жоспар артықшылық болады.

Команда. Стартап командасын олардың тәжірибесі мен құзыреттеріне, сондай-ақ компаниядағы рөлдері мен міндеттеріне баса назар аудара отырып таныстыру қажет.

Прототип немесе MVP. Егер стартаптың өнімінің алғашқы нұсқасы бар болса, тіпті бастапқы болса да, оны аудиторияға көрсету керек. Бұл әлі жүзеге асырылмаған идеяға қарағанда әлдеқайда күшті дәлел болады.

Презентацияны дайындағаннан кейін оған “сырт көзбен” қарап, аудитория ретінде бағалап көрген жөн.

• Егжей-тегжейлілік деңгейін тексеріңіз – стартап өз тұжырымдамасын қаншалықты егжей-тегжейлі әрі толық ұсынғанын. Себебі инвесторлар мен сарапшылар презентацияның бизнестің негізгі аспектілерін қаншалықты жақсы ашатынын және оған қандай мәліметтер енгізілгенін бағалайды.
• Аудиторияны болжаңыз. Нақты әрі анық мақсатты аудитория стартаптың өз пайдаланушылары мен нарығын қаншалықты түсінетінін аңғаруға мүмкіндік береді.
• Презентацияның басты екпіндерін анықтаңыз. Презентация барысында неге баса назар аударылады – негізгі проблемаларға, шешімдерге ме, әлде бизнестің басқа аспектілеріне ме? Негізгі аспектілерге осылай шоғырлану презентацияны анығырақ әрі тартымдырақ етуге көмектеседі.
• Бүкіл презентацияның мақсатын нақты анықтау қажет. Анық әрі нақты мақсат стартаптың қандай нәтижеге қол жеткізгісі келетінін түсінуге көмектеседі, бұл әлеуетті инвесторлар мен жалпы аудиторияның қабылдауына оң әсер етеді.

Бұл критерийлердің барлығы өзара байланысты және жиынтығында стартап презентациясынан қалатын жалпы әсерді қалыптастырады. Презентация неғұрлым егжей-тегжейлі болса, бизнестің негізгі аспектілері соғұрлым жақсы түсініледі.

Презентациялардың түрлері мен құрылымы

Негізгі критерийлерді сақтаумен қатар, презентацияны оның мақсаттарына қарай өзгертуге болады. Төменде презентациялардың кейбір түрлерінің сипаттамасы берілген.

Pitch Deck. Оның мақсаты – инвесторлардың назарын аудару және стартаптың негізгі идеясын қысқа уақытта таныстыру. Әдетте ол проблема, шешім, нарық, бизнес-модель, команда, болжамдар және сұралатын инвестициялар туралы слайдтарды қамтиды.

Investment Deck. Инвестиция тарту үшін стартапты инвесторларға егжей-тегжейлі таныстыруға мүмкіндік береді. Оның құрылымы бизнестің барлық аспектілерін, соның ішінде проблеманы, шешімді, нарықты, бәсекелестікті, команданы, бизнес-модельді, қаржылық көрсеткіштерді және инвестицияларды пайдалану жоспарларын қамтиды.

Product Deck. Мұндай презентацияның мақсаты – компанияның өнімін таныстыру, оның ерекшеліктері мен артықшылықтарын атап көрсету. Құрылымда өнімнің егжей-тегжейіне, оның функционалдығына, клиент үшін құндылығына, бәсекелік артықшылықтарына, қолданылуына және технологиялық аспектілеріне назар аударылады.

Грант алуға арналған презентация. Мақсаты атауынан-ақ түсінікті – қорлардан немесе ұйымдардан грант, қолдау және қаржыландыру алу. Құрылымы әдетте проблеманың сипаттамасын, ұсынылатын шешімді, қаржыландыру қажеттілігінің негіздемесін, бюджетті, жұмыс жоспарын және күтілетін нәтижелерді қамтиды.

Демо-презентация. Ол өнімнің немесе сервистің функционалдығын тікелей демонстрация арқылы көрсетуге арналған. Басты назарды өнімнің өзін, оның мүмкіндіктерін көрсетуге және қолданудың практикалық мысалдарына аудару керек.

Sales Deck. Мұндай презентацияның мақсаты – әлеуетті клиенттерді немесе серіктестерді өнімді немесе қызметті сатып алуға сендіру. Мұнда құрылым клиенттің проблемасы, шешім, өнімнің артықшылықтары, клиент үшін құндылығы, ынтымақтастық шарттары және байланыс ақпараты туралы слайдтарды қамтуы тиіс.

Презентацияның әмбебап рецепті болмайтынын есте сақтаңыз: оның түрлерін бір-бірімен араластырып, мақсатты аудиторияға бейімдеу керек. Дегенмен бұл кеңестер негізгі ақпаратты барынша тиімді жеткізуге және қойылған мақсаттарға жетуге көмектеседі.

Практикалық кеңестер

Жоғарыда атап өтілгендей, стартапқа презентация дайындау егжей-тегжейге мұқият болуды және негізгі ақпаратты анық әрі сенімді жеткізе білуді талап етеді. Төменде бұған қол жеткізуге көмектесетін тағы бірнеше тұс келтірілген.

Аудиторияны түсіну. Мақсатты аудиторияңызды – инвесторлар, клиенттер немесе серіктестер болсын – зерттеп, презентация мазмұнын олардың қызығушылықтары мен күтулеріне бейімдеңіз.

Қысқалық және анықтық. Слайдтарды тым көп жасамаңыз, ең маңызды аспектілерге назар аударыңыз. Әр слайд оңай оқылатын әрі түсінікті болуы керек.

Стартап тарихы. Идеяға қалай келгеніңізді және сіз шешіп отырған проблеманы өз тарихыңыз арқылы қалай қарастыруға болатынын атап өтіп, стартаптың тарихын айтып беріңіз.

Анық мақсат. Презентацияңыздың мақсатын нақты анықтаңыз – инвестиция, серіктестік, сату және т.б.

Презентация құрылымы. Кіріспеден, проблемадан, шешімнен, нарықтан, бизнес-модельден, командадан, қаржылық деректерден тұратын және әрекетке шақырумен аяқталатын қисынды құрылымды пайдаланыңыз.

Графикалық дизайн. Кәсіби дизайнды пайдаланыңыз. Слайдтарды шамадан тыс толтырмаңыз, мәнерлі графика мен суреттерді қолданыңыз.

Артықшылықтарға назар аудару. Өніміңіздің немесе қызметіңіздің бірегей артықшылықтарын атап көрсетіп, стартапыңыздың бәсекелестерден неліктен жақсы екенін айтып беріңіз.

Нәтижені көрсету. Мүмкіндігінше өніміңізді немесе қызметіңізді көрсетіңіз. Нақты нәтижелер мен функционалдық сияқты ештеңе сендіре алмайды.

Сөз сөйлер алдындағы жаттығу. Материалға үйреніп, кері байланыс алу үшін достарыңыздың немесе әріптестеріңіздің алдында бірнеше рет жаттығу ретінде сөйлеп көріңіз.

Сұрақтарға жауап беру. Презентациядан кейін қойылуы мүмкін сұрақтарға дайындалыңыз. Бұл өнім, нарық, команда туралы қосымша деректер және т.б. болуы мүмкін.

Егжей-тегжейге назар. Грамматиканы, емлені және пішімдеуді тексеріңіз. Бұл презентацияның кәсібилігін арттырады.

Әңгіме түріндегі презентация. Өз тарихыңызды үздіксіз әрі қызықты әңгіме ретінде айтып көріңіз. Бұл аудиториямен эмоционалдық байланыс орнатуға көмектеседі.

Бұл кеңестер стартапыңыздың мәнін жеткізетін және аудиторияны қызықтыратын презентация жасауға көмектесе алатынына сенімдіміз.

Ал Қазақстандағы стартап презентацияларының мысалдарын YouTube-тан оңай табуға болады. Онда, мысалы, Digital Bridge форумынан көптеген мысалдар бар.