Инвестицияны заңды түрде рәсімдеу

Инвестицияларды заңды түрде рәсімдеу. Сонымен, сіз инвестиция алмақсыз және, мүмкін, инвесторға белгілі бір құпия ақпарат беретін боласыз. Онда біз сізге NDA — ақпаратты жария етпеу туралы келісімге қол қоюға кеңес береміз. Осыдан кейін сіз term sheet-ке, яғни алдын ала шарт деп аталатын құжатқа қол қоюға көшесіз, онда негізгі келісімге қол қойылғанға дейін сіз бен әлеуетті инвестор арасында айқындалатын негізгі, базалық шарттар сипатталады. Мысалы, инвестор сізден жұмыс барысында сізбен келісілген белгілі бір шарттарды осы құжатта бекітуді сұрауы мүмкін.

Сондай-ақ сіз кейбір уағдаластықтардың негізгі келісімге қол қойылғанға дейін осындай құжатта көрсетілуін сұрай аласыз. Әрі қарай инвестициялық келісімдерге көшеміз. Бүгін қарастыратын алғашқы түрлердің бірі — айырбасталатын қарыз. Айырбасталатын қарыз — бұл борыштық құрал, яғни инвестор сізге қарыз береді, бірақ бұл қарыз алдын ала белгіленген айырбастау бағасы бойынша немесе жеңілдікпен, яғни болашақ бағалауға дисконтпен акцияларға айырбасталуы мүмкін. Айырбасталатын қарыздың ерекшелігі — valuation cap, яғни бизнесіңіздің ең жоғары бағалауы.

Сондай-ақ бұл пайыздық мөлшерлемеге, өтеу мерзіміне қатысты шарттар және басқа да аспектілер болуы мүмкін. Әдетте айырбасталатын қарыз pre-seed және seed кезеңдерінде беріледі. Келесі түрі — SAFE (Simple Agreement for Future Equity) шарты; бұрын назарыңызды аударғанымдай, оны Y Combinator әзірлеген. Айта кету керек, SAFE шарты бойынша қарыз белгілі бір оқиға орын алғанда акцияларға айырбасталады. Бірақ бұл шарттың ерекшелігі — қарыздың ешқандай мерзімі жоқ, сондай-ақ ешқандай пайыздық мөлшерлемесі де жоқ. Бұл шартты Y Combinator арнайы стартаптарға ыңғайлы болу үшін әзірлеген.

Инвестициялық келісімнің келесі түрі — KISS (Keep It Simple Security). Бұл келісімді 500 Startups инвестициялау процесін жеңілдету, сондай-ақ құжаттама бойынша келіссөздер көлемін азайту үшін әзірлеген. Оның ерекшелігі неде? Ең алдымен — шарттарды құрылымдаудағы икемділік. Екіншіден, оның maturity date-і бар. Maturity date 18 айды құрайды. Сонымен қатар — cap бойынша акцияларға айырбастау немесе пайыздар мен негізгі борыш сомасын төлем ретінде алу. Бұған қоса, инвесторлардың дауыс беру құқығы немесе қосымша құқықтары болмайтынын атап өту қажет.

Енді инвестицияларды заңды түрде рәсімдеудің қорытынды бөлігіне көшеміз. Инвестиция алғаннан кейін сізге тиісті базаларға өзгерістер енгізу, тиісті қайта тіркеуден өту қажет болады, ал егер сіз стартапты құрып жатқанда инвестицияны да бірден алып жатсаңыз, онда, тиісінше, осы жағдайлардың бәрін сипаттап, тиісті органдарды хабардар ету қажет болады. Мысалы, сіз қазір «Азаматтарға арналған үкімет» деп аталатын ХҚКО-ларға, яғни халыққа қызмет көрсету орталықтарына барып, компанияңызда болған барлық тиісті өзгерістерді сонда тіркей аласыз. Сондай-ақ сізге тиісті құжаттарды, мысалы, құрылтай шарттарын өзгерту қажет болады.