2024 жылы IT-стартапты қалай құруға болады?

Өз жобаңызды қалай құруға болатыны туралы толық нұсқаулық – идеядан іске асыруға дейін

Қазіргі әлемде тұрақты жұмыстан өз бизнесін ашуға көшу әлдеқашан үйреншікті жағдайға айналды. Соңғысының артықшылығы – қызмет түрін өзі анықтап, қаржылық еркіндікке қол жеткізу мүмкіндігінде.

Мазмұны:

1. Идея іздеу. Неден бастау керек?
2. Позициялау және талдау. Идеяңызды қалай дамытуға болады?
3. IT-стартаптағы рөлдер. Кім неге жауап береді?
4. Өнімнің архетиптері мен философиясы
5. Прототиптен жұмыс істейтін жобаға дейін. Бұл жолдан қалай өтуге болады?
6. Инвестиция тарту

Стартап – бұл да әлемге жаңа бір нәрсе беруге ұмтылатын бизнес түрі. Бұл – жаңа нишаны ашып, әдеттегі жағдайда басшылықтың, банктердің немесе дәстүрлі инвесторлардың қолдауын таппайтын идеяларды жүзеге асыру мүмкіндігі.

Өз стартапыңызды қалай құруға болатыны туралы толық нұсқаулықты ұсынамыз – идея таңдаудан бастап табысты іске қосуға дейін.

Идея іздеу. Неден бастау керек?

Кез келген стартап – бұл ең алдымен идея. Бизнес дәл соның негізінде құрылады және дәл соның арқасында алғашқы инвесторлар тартылады. Мүмкін, сізде мұндай идея бар шығар, бірақ ол әлі жоқ болса немесе толық қалыптаспаса, осы бағыттағы бірнеше қадамды ұсынамыз.

Дағдыларыңыз бен қызығушылықтарыңызды анықтаңыз. Кейде ең үздік идеялар сізге шынымен ұнайтын нәрседен немесе өзіңіз бұрыннан жақсы білетін әрі ең жақсы істей алатын нәрседен туады.

Бар мәселелерге назар аударыңыз. Сіз, достарыңыз, отбасыңыз немесе қандай да бір компания тап болатын мәселелерді еске түсіріп, ойланып көру маңызды. Көбінесе табысты стартаптың негізі дәл бар мәселелердің шешімін іздеу болуы мүмкін.

Трендтерді қадағалаңыз. Қоғамдағы, технологиялардағы және экономикадағы қазіргі трендтер мен өзгерістерді зерттеңіз. Кейде заманауи мәселелерді шешуге ең қолайлы идеяны дәл сол жерден табуға болады.

Айналаңыздағы адамдармен сөйлесіңіз. Бизнестің немесе өнеркәсіптің әртүрлі салаларындағы адамдармен қарым-қатынас қызықты идеялармен танысуға көмектесуі мүмкін. Мүмкін, кәсіпкерлердің, сарапшылардың, достарыңыздың немесе әріптестеріңіздің бірі қандай да бір мәселеге тап болып жүрген шығар немесе оның сіз пайдалана алатын жақсарту идеясы бар шығар.

Табысты стартаптарды зерттеңіз. Табысты стартаптарды зерделеп, қолданыстағы сервистер мен өнімдерді одан әрі жақсартуға болатын олқылықтарды немесе салаларды табуға тырысудың мәні бар.

Нарықты талдаңыз. Нарықты және оның қажеттіліктерін зерттеңіз – бизнеске қандай өнімдер немесе қызметтер қажет екенін түсіну идеяны таңдауға көмектесуі мүмкін.

Тәжірибе жасаудан қорықпаңыз. Идеяларды тексеру керек. Егер қандай да бір идеяға келсеңіз, таныстарыңыз бен достарыңыздан бұл олар үшін өзекті ме, жоқ па, сұрап көруден қорықпаңыз. Мүмкін, мәселе тар бейінді немесе мүлдем өзекті емес шығар, ал мүмкін, керісінше, оны шешу қажет, бірақ бұған арналған құралды әзірге ешкім жасамаған шығар.

Идея іздеудегі ең бастысы – оның әлеуеті. Стартапта сізге ұнайтын нәрсені ғана емес, басқалар үшін – қарапайым адамдар немесе кәсіпкерлер үшін мәселелерді шынымен шешетін нәрсені де жасау маңызды. Стартап идеясының өсу және масштабталу әлеуеті болуы керек.

Позициялау және талдау. Идеяңызды қалай дамытуға болады?

Стартап идеясын талдау оның әлеуеті мен өміршеңдігін анықтау үшін өте маңызды. Ол идеяның әлсіз тұстарын анықтауға және болашақта стартапты табысты іске қосу стратегиясын әзірлеуге көмектеседі.

Ең алдымен нарықты зерттеу жүргізу қажет:

1. Стартапыңыздың мақсатты аудиториясын анықтаңыз.
2. Нарықтың көлемін және оның өсу трендтерін зерттеңіз.
3. Негізгі бәсекелестерді анықтап, олардың артықшылықтары мен кемшіліктерін зерттеңіз.

Келесі қадам – өнімнің құндылығын анықтау:

1. Өніміңіз немесе қызметіңіз болашақ пайдаланушыларға қандай құндылық беретінін нақты анықтаңыз.
2. Өніміңізді бірегей әрі тартымды ететін ерекшеліктерді атап көрсетіңіз.

SWOT-талдау жүргізіңіз. Бұл кезеңде стартапыңыздың күшті тұстарының (Strengths), әлсіз тұстарының (Weaknesses), мүмкіндіктерінің (Opportunities) және қатерлерінің (Threats) картасын жасау қажет. SWOT-талдау идеяның қай қырларын әлі де пысықтап, күшейту керек екенін түсінуге көмектеседі.

Тағы бір қадам – бизнес-модельді әзірлеу. Стартаптың қалай ақша табатынын, өнімнің өзіндік құны, кіріс ағындары мен шығыстары қандай болатынын сипаттайтын бизнес-модельді әзірлеу қажет.

Юнит-экономиканы барынша мұқият есептеңіз. Бұл стартап жасайтын өнімнің немесе қызметтің әрбір бірлігінің кірістілігі мен тиімділігін бағалауға көмектеседі. Басқаша айтқанда, юнит-экономика өнімнің әрбір бірлігі қанша ақша әкелетінін және оны өндіру қанша тұратынын талдайды.

Төменде юнит-экономиканың бірнеше негізгі компоненті берілген.

Бір бірліктен алынатын түсім (немесе ARPU, Average Revenue Per User) – белгілі бір кезеңде бір пайдаланушыдан немесе клиенттен алынатын орташа түсім.

Бір бірліктің өзіндік құны (немесе COGS, Cost of Goods Sold) – өнімнің немесе қызметтің бір бірлігін өндіруге немесе ұсынуға жұмсалатын шығындар. Бұған өнімді жасауға және жеткізуге байланысты тікелей шығындар кіреді.

Бір бірліктен түсетін пайда (немесе Profit per Unit) – өнімнің бір бірлігінің түсімі мен өзіндік құны арасындағы айырма. Бұл көрсеткіш өнімнің әрбір бірлігін өндіру немесе ұсыну қаншалықты пайдалы екенін анықтауға мүмкіндік береді.

Мұндай талдаудың арқасында сіз бизнестің жалпы алғанда қаншалықты тұрақты әрі тиімді болатынын бағалай аласыз. Сондай-ақ стартаптың өзін-өзі ақтауына қанша уақыт қажет болатынын түсінуге болады.

Құқықтық талдау. Стартап – көбінесе бірегей бизнес-идея, сондықтан авторлық құқықтарыңызды қалай қорғау керектігін білу маңызды. Сондай-ақ стартаптың ел заңнамасындағы қандай да бір құқықтық нормаларды бұзбайтынын және идеяңызға патент тіркеу мүлдем мүмкін бе, жоқ па, соны түсіну де маңызды.

Егер осы кезеңдердің барлығы өтіп, идея өз әлеуетін көрсетсе, стартапты іске қосуға кірісуге болады. Команда жасақтап, алғашқы инвесторларды тапқаннан кейін (қажет болса) алғашқы прототиптерді әзірлеуді бастау керек.

Тұжырымдаманы тестілеуден бастауға болады. Мысалы, бұл стартап идеясына деген қызығушылықты бағалауға көмектесетін мақсатты аудитория арасындағы сауалнама болуы мүмкін. Осымен қатар ең аз өміршең өнімді (немесе MVP) жасаумен айналысып, оны нақты пайдаланушылар арасында сынақтан өткізуге болады.

Өнімнің алғашқы нұсқалары жұмыс істей бастағанда, оның мақсатты аудиторияның мәселелерін шешпейтіні немесе нарыққа мүлдем қызықсыз екені анықталуы мүмкін. Стартаптар әлемінде мұндай жағдай сирек емес – бұл тәуекелі өте жоғары бизнес, оның үстіне нарық көбінесе үйреншікті мәселелерді шешудің жаңа құралдарына дайын болмайды.

Бұл тұрғыда кері байланыспен жұмыс істеу маңызды – нақты пайдаланушылардың тәжірибесі өнімді жақсартуға, оған өзгерістер енгізуге және нарықтағы өзгерістерге бейімдеуге көмектеседі.

Стартапты жалғыз немесе командамен құру. Айырмашылығы неде?

Стартап – бұл тек идея ғана емес, оны жүзеге асыратын адамдар да. Адамның алдында тұратын алғашқы сұрақтардың бірі – стартапты өзі құру ма, әлде бірден команда жинау ма?

Мұның бәрі жеке жағдайға байланысты және идеяның күрделілігіне де, қаржылық мүмкіндіктерге де тәуелді. Төменде осы екі тәсілдің кейбір айырмашылықтары келтірілген.

Стартапты өз күшіңізбен, яғни жалғыз құрудың ерекшеліктері:

• Біріншісі – мәселелерді жылдам шешу. Барлық шешімді өзіңіз қабылдайсыз, бұл шешім қабылдау мен идеяларды жүзеге асыру процесін айтарлықтай жеделдетуі мүмкін.
• Екіншісі – толық бақылау. Бүкіл бизнесті толық бақылау сіздің қолыңызда болады, ал шешімдер тек сіздің өз көзқарасыңызға сәйкес қабылданады. Бірақ салдары үшін бүкіл жауапкершілік те тек сізге жүктеледі.
• Үшіншісі – икемділік. Жобаның даму бағыттарын тезірек өзгертіп, оны өзгерістерге бейімдеуге болады.
• Төртіншісі – қақтығыстардың азаюы. Команда мүшелері арасындағы қақтығыс ықтималдығы барынша азаяды, өйткені сізден басқа ешкім жоқ.
• Және бесіншісі – барлық міндет сізде. Сіз бәріне – өнімді әзірлеуден бастап маркетинг пен сатуға дейін жауап бересіз; бұл бастапқыда онша сезілмеуі мүмкін, бірақ стартап дамыған сайын үлкен жүктемеге айналады.

Стартапты командамен құрудың ерекшеліктері:

Біріншісі – міндеттерді бөлу. Командада жұмыс істеу міндеттерді әр мүшенің дағдыларына қарай бөлуге мүмкіндік береді, бұл ресурстарды тиімдірек пайдалануға көмектеседі. Команданың әр мүшесі белгілі бір салаға маманданып, кәсібилікті, өнім сапасын және тапсырмаларды орындау жылдамдығын арттыра алады.

Екіншісі – идеялардың алуан түрлілігі. Команданың әр мүшесі өзімен бірге шығармашылық процеске көмектесетін және мәселелердің ықтимал шешімдерінің санын кеңейтетін бірегей тәжірибе мен идеялар әкеледі.

Үшіншісі – қолдау және мотивация. Командасы бар стартаптар өзара қолдау мен мотивацияның арқасында дағдарыстарды оңайырақ еңсереді.

Төртіншісі – ресурстардың көбеюі. Команда – бұл жобаны жүзеге асыруға қажетті дағдылар, білім және қаражат сияқты ресурстардың автоматты түрде өсуі мен жинақталуы.

Бірақ екі тәсілдің негізгі айырмашылығы еңбекақыда жатыр. Егер сіз стартаптың негізін қалаушы ретінде өзіңізге жалақы төлемей, бизнестің өзін-өзі ақтауын күте алсаңыз, команда мүшелері әдетте күнкөріс үшін ақшаға мұқтаж жалдамалы қызметкерлер болады. Бұл – кез келген стартаптың бизнес-моделінің маңызды бөлігі.

IT-стартаптағы рөлдер. Кім неге жауап береді?

Егер сіз стартапты бірден командамен құруды шешсеңіз немесе жоба дамыған сайын команда жинасаңыз, жауапкершілік аймақтарын түсіну маңызды. Бұл әр қызметкерге артық жүктеме түсірмеуге және бүкіл жұмысты тиімдірек құруға көмектеседі.

Қысқаша нұсқаулық ұсынамыз:

Product Owner

Міндеттері: Өнімнің иесі, оның стратегиясын әзірлеуге, тапсырмалар бэклогын басқаруға, басымдықтарды анықтауға және тапсырыс берушілермен әрі пайдаланушылармен қарым-қатынасқа жауап береді.

Дағдылары: Стратегиялық шешімдер қабылдау қабілеті, коммуникабельділік, нарықты және пайдаланушылардың қажеттіліктерін түсіну.

Project-менеджер

Міндеттері: Жобаны жоспарлауға және басқаруға, ресурстарды анықтауға, бюджетті басқаруға, команданы үйлестіруге және мерзімдердің сақталуын қамтамасыз етуге жауап береді.

Дағдылары: Жобаларды басқару тәжірибесі, коммуникативтік дағдылар, бюджеттермен жұмыс істей білу.

Архитектор

Міндеттері: Жүйенің жалпы архитектурасын жобалайды, компоненттердің құрылымы мен өзара байланысын анықтайды, жүйенің масштабталуы мен өнімділігін қамтамасыз етеді.

Дағдылары: Бағдарламалық қамтамасыз ету архитектурасы саласындағы терең білім, технологиялармен жұмыс тәжірибесі, стратегиялық ойлау қабілеті.

Веб-дизайнер (UX/UI)

Міндеттері: Пайдаланушы интерфейсін (UI) жасайды және пайдалану ыңғайлылығын (UX) қамтамасыз етеді, веб-сайттың немесе қосымшаның элементтерінің дизайнын әзірлейді.

Дағдылары: UX/UI-дизайн қағидаттарын білу, графикалық құралдармен жұмыс тәжірибесі, пайдаланушылардың қажеттіліктерін түсіну.

Backend-әзірлеуші

Міндеттері: Қосымшаның серверлік бөлігін жасауға, дерекқормен жұмыс істеуге, серверлік бөліктің қауіпсіздігі мен тиімділігін қамтамасыз етуге жауап береді.

Дағдылары: Бағдарламалау тілдерін білу (мысалы, Java, Python, Ruby және т.б.), дерекқорлармен жұмыс тәжірибесі, серверлік қосымшалардың архитектурасын түсіну.

Frontend-әзірлеуші

Міндеттері: Пайдаланушы интерфейсін жасайды, дизайнды іске асырады, пайдаланушының браузердегі веб-сайтпен немесе қосымшамен өзара әрекеттесуін қамтамасыз етеді.

Дағдылары: HTML, CSS, JavaScript тілдерін білу, фреймворктермен жұмыс тәжірибесі (мысалы, React, Angular), UX/UI қағидаттарын түсіну.

iOS / Android әзірлеушісі

Міндеттері: Apple құрылғыларына немесе Android операциялық жүйесі бар құрылғыларға арналған тұрақты және функционалды қосымшалар жасайды.

Дағдылары: Бағдарламалау тілдерін білу (iOS үшін Swift, Android үшін Kotlin/Java), тиісті платформаларға арналған әзірлеу құралдарымен жұмыс тәжірибесі.

DevOps

Міндеттері: Қосымшаларды әзірлеу, тестілеу және өрістету процестерін автоматтандыруға, үздіксіз жеткізуді қамтамасыз етуге жауап береді.

Дағдылары: Автоматтандыру саласындағы тәжірибе, DevOps құралдарын білу, CI/CD процестерін түсіну.

SEO-маман

Міндеттері: Іздеу жүйелеріндегі көрінуін жақсарту және органикалық трафикті арттыру үшін веб-сайтты немесе қосымшаны оңтайландырумен айналысады.

Дағдылары: SEO-стратегияларын білу, аналитикалық дағдылар, SEO құралдарымен жұмыс тәжірибесі.

Маркетолог

Міндеттері: Маркетингтік стратегияларды жоспарлаумен және жүзеге асырумен, клиенттерді тартумен, нарық пен бәсекелестерді талдаумен айналысады.

Дағдылары: Маркетингтік стратегияларды білу, өнімдерді ілгерілету тәжірибесі, аналитикалық және коммуникативтік дағдылар.

Контент-менеджер / Копирайтер

Міндеттері: Веб-сайтқа, қосымшаларға, маркетингтік материалдарға мәтіндік контент жасау. Бұған сатуға бағытталған мәтіндер, мақалалар, өнім сипаттамаларын жазу кіреді.

Дағдылары: Тамаша жазу дағдылары, маркетинг және SEO қағидаттарын түсіну, бренд стиліне бейімделу қабілеті.

Осы рөлдердің әрқайсысы стартаптың дамуы үшін маңызды, сондай-ақ команданың жақсы теңгерімді әрі тиімді болуы да маңызды. Алғашқы кезеңде кейбір рөлдерді қоса атқаруға болады – мысалы, backend және frontend әзірлеуді. Бірақ өнім неғұрлым күрделене түссе, әр маманға соғұрлым көп жүктеме түсетінін түсіну керек.

Өнімнің архетиптері мен философиясы

Стартап табысты болуы үшін оның аудиториясы мен клиенттер тізімі өсуі керек. Ал ол үшін стартаптың айналасында бренд қалыптасуы тиіс – бұған маркетинг бойынша базалық білім көмектеседі.

Өнімнің архетипі мен философиясын әзірлеу қажет – бұл стартап үшін маңызды қадам болады және оның құндылықтарын, мақсаттарын және нарықтағы бірегей позициясын анықтауға көмектеседі. Төменде осы процестің бірнеше қадамы келтірілген.

Біріншісі – мақсатты аудиторияны зерттеңіз. Әлеуетті пайдаланушылардың қызығушылықтарын, қажеттіліктері мен құндылықтарын түсіну олар үшін қандай архетиптер мен философия барынша тартымды болатынын анықтауға көмектеседі.

Екіншісі – өнімнің мақсаттарын анықтаңыз. Стартап өнімі өз пайдаланушылары үшін қандай мәселелерді шешетінін немесе қандай қажеттіліктерді өтейтінін нақты анықтау маңызды. Бұл өнімнің мақсаттары мен клиенттерге беретін пайдасына негізделген философиясын қалыптастыруға көмектеседі.

Үшіншісі – бәсекелестерді талдаңыз, егер олар бар болса. Сол салада жұмыс істейтін басқа өнімдер мен компанияларды зерттеу қандай архетиптер мен философиялардың қолданылып жүргенін анықтауға көмектеседі. Соның негізінде нарықта ерекшеленетін бірегей нәрсе жасауға болады.

Төртіншісі – негізгі тұжырымдамалар мен идеяларды анықтаңыз. Стартап өз өнімі арқылы жеткізетін негізгі құндылықтар мен идеяларды анықтау қажет. Бұл пайдалану ыңғайлылығына, эстетикаға, әлеуметтік жауапкершілікке және т.б. байланысты нәрсе болуы мүмкін. Осы идеяларды бейнелейтін тұтас философияны әзірлеу маңызды.

Бесіншісі – өнімнің архетипі мен философиясын жасаңыз. Зерттеу мен талдаудан кейін архетипті, яғни өнімнің бейнесін және оның бірегейлігі мен клиенттер үшін құндылығын айқындайтын философияны жасауға болады.

Алтыншысы және ең маңыздысы – архетип пен философияны өнімге енгізіңіз. Архетип пен философияны өнімнің барлық қырына, соның ішінде дизайнға, маркетингке, коммуникацияларға және т.б. көшіріңіз. Философияны жариялау ғана емес, өнімнің таңдалған құндылықтар мен идеяларды толық бейнелеуіне қол жеткізу де маңызды.

Ең бастысы, өнімнің архетипі мен философиясын әзірлеу – үздіксіз процесс екенін есте сақтау керек. Стартап дамыған сайын оған әрдайым өзгерістер енгізіп, нақтылауға болады.

Прототиптен жұмыс істейтін жобаға дейін. Бұл жолдан қалай өтуге болады?

Айталық, сізде MVP, яғни ең аз өміршең өнім бар. Енді қосымшаны немесе сервисті одан әрі дамытуға көшу керек – бірақ мұны қалай істеуге болады?

Біріншіден, прототипті және оны пайдаланудың алғашқы нәтижелерін бағалау қажет. Бұл жерде пайдаланушылық тестілеу мен пікірлер көмектесе алады. Әлсіз тұстар мен жақсарту мүмкіндіктерін анықтау үшін кері байланысты пайдалануға болады.

Екіншіден, жоспарлаумен айналысып, әзірлеуді жалғастырыңыз. Жобаны одан әрі дамытуға қажетті кезеңдер мен міндеттер жазылған әзірлеу жоспарын дайындау керек. Басым функциялардан және сервисті пайдалану ыңғайлылығын арттырудан бастаған жөн.

Бұл кезеңде әзірлеу әдіснамасын зерттеу көп көмектеседі. Agile, Scrum немесе Waterfall таңдауға болады – бұлар жобаны дамыту үшін қолдануға болатын ең танымал әдістемелердің бірнешеуі ғана.

Үшіншіден, бэкендті жасаңыз. Жобаның бэкендін әзірлеуді бастау маңызды. Бұған дерекқорлар құру, серверлерді баптау және деректерді өңдеуге әрі бүкіл жобаның бизнес-логикасына байланысты функционалдықты іске асыру кіреді. Бұл барлық сервистің жұмыс тұрақтылығын айтарлықтай арттыруға көмектеседі.

Төртіншіден, фронтендке көңіл бөліңіз. Ол үшін жобаның пайдаланушы интерфейсін (UI) үнемі жетілдіріп отыру керек. Интерфейсті пайдаланушылар үшін түсінікті әрі тартымды ету мақсатында оны әзірлеу және безендіру үшін HTML, CSS және JavaScript қолдануға болады.

Бесіншіден, қосымшалар мен сервистерді тестілеуді және жөндеуді ұмытпаңыз. Жобаның әрдайым әзірлеу кезінде ойластырылғандай жұмыс істеуіне қол жеткізу қажет. Жұмыстың тұрақтылығы – клиенттер ең алдымен назар аударатын нәрсе.

Алтыншыдан, алдыңғы қадамдардан кейін өніміңізді кеңінен енгізуге көшіңіз. Әзірлеу мен тестілеу аяқталғаннан кейін жобаны серверге өрістетіп, оның жұмысына қажетті жүйелермен интеграциялап, пайдаланушыларға, мысалы, қосымшалар дүкендері арқылы қолжетімді етуге болады.

Тағы бір маңызды сәт – үздіксіз масштабтау және қолдау. Өнім кең нарыққа шыққаннан кейін оны пайдаланушылардың қажеттіліктері мен стартаптың өсуіне сәйкес дамытуды жалғастыру маңызды. Пайдаланушылардың кері байланысы мен деректерді талдау өнімді жақсарту және дамыту бағыттарын анықтауға көмектеседі.

Инвестиция тарту

Ал стартап үшін аса маңызды соңғы кезең – инвестиция тарту. Жаңа бизнес көбінесе негізін қалаушылардың жеке қаражатына іске қосылады, бірақ одан әрі өсу мен масштабтау үшін қосымша ақша қажет болуы мүмкін – білікті қызметкерлердің еңбекақысын төлеуге де, жабдық сатып алуға немесе өнімді маркетингтік ілгерілетуге де.

Алғашында бұл қиын міндет болып көрінуі мүмкін, бірақ дұрыс тәсіл мен жүйелі жоспар болса, инвестиция тарту әбден мүмкін. Ол үшін не істеу керек?

Тартымды ұсыныс әзірлеу. Өнімнің немесе қызметтің бірегей артықшылықтарын анықтау қажет. Соның негізінде инвесторлар үшін компанияның өсу әлеуеті мен шынайы мәселелерді шешетіні атап көрсетілген айқын әрі тартымды ұсыныс әзірлеуге болады.

Бизнес-жоспар құру. Егер бұл бұрын жасалмаған болса және стартап бюджетті жедел басқару арқылы жұмыс істей алған болса, енді инвесторларға нақты бизнес-жоспар қажет болады. Бизнес-модельдің сипаттамасын, нарықтық талдауды, маркетинг стратегиясын, қаржылық болжамдарды және инвестицияларды пайдалану жоспарларын қамтитын егжей-тегжейлі бизнес-жоспар әзірлеу керек.

Инвесторларға арналған презентация дайындау. Стартапыңыздың тартымдылығын көрсететін кәсіби презентация жасау маңызды. Мұнда стартаптың негізгі көрсеткіштері мен мақсаттарын атап көрсету, команданы және инвестицияларды пайдалану жоспарларын сипаттау маңызды. Өсуді және бұрыннан бар жоспарлардың табысты орындалуын көрсету үшін презентацияны нақты метрикалармен және жетістіктермен негіздеген дұрыс.

Инвестиция түрін анықтау. Стартап командасы үшін өзіне инвестицияның нақты қандай түрі қажет екенін шешу маңызды – венчурлік капитал, бизнес-ангелдердің инвестициялары, несиелендіру немесе қаржыландырудың басқа нысандары, мысалы, фандрайзинг. Олар ықтимал инвестициялардың сомасы мен инвесторлардың стартапты бақылау дәрежесі бойынша ерекшеленеді.

Әлеуетті инвесторлар тізімін жасау. Табысқа жету мүмкіндігін арттыру үшін белгілі бір салаға немесе жоба түріне маманданған, инвестициялау тәжірибесі бар әлеуетті инвесторларды зерттеп, олардың тізімін жасау қажет.

Жеке ұсыныстармен жүгіну. Стартаптың олардың мүдделері мен инвестициялық стратегияларына қалай сәйкес келетінін атап көрсете отырып, әртүрлі инвесторларға жеке ұсыныстармен бару керек.

Акселераторлармен және инкубаторлармен ынтымақтастық. Акселерация немесе инкубация бағдарламаларына қатысуды қарастыруға болады. Әдетте онда оқыту мен менторлықты ғана емес, қаржылық қолдауды немесе инвесторлар пулына тікелей қолжетімділікті де ұсынады.

MVP жасау немесе қазірдің өзінде жұмыс істеп тұрған өнімді көрсету. Мүмкін болса, инвесторларға өнімнің қалай жұмыс істейтінін және ол әлеуетті клиенттердің қандай да бір мәселесін қалай шеше алатынын көрсету үшін кем дегенде ең аз өміршең өнім (немесе MVP) жасау керек.

Салалық іс-шараларға қатысу. Қазақстанда стартаперлерге арналған мамандандырылған іс-шаралар жиі өтеді, оларға әзірлеушілер ғана емес, инвесторлар да қатысады. Инвесторлар салым салуға тартымды стартаптарды іздейді, ал мұндай іс-шараларға қатысу әлеуетті инвесторлармен тікелей кездесуге көмектеседі.

Идеядан іске асыруға дейін стартап құрудың бүкіл жолы күрделі болып көрінеді. Бірақ көпшілік өз бизнесі беретін зор мүмкіндіктерге қызығып, осы салаға келуге ұмтылады.