Байденнің жасанды интеллектіні әзірлеу және пайдалану туралы жаңа Жарлығы стартаптарға қалай әсер етуі мүмкін
2023 жылғы 30 қазанда АҚШ Президенті Джо Байден жасанды интеллектіні қауіпсіз дамыту және пайдалану туралы Атқарушы жарлық шығарды. Ол Американың жасанды интеллектіні (ЖИ) дамыту мен басқарудағы көшбасшылығын қамтамасыз етуге арналған. Жарлық ЖИ қауіпсіздігі мен қорғалуының стандарттарын белгілейді, американдықтардың жеке өміріне қол сұғылмаушылықты қорғайды, тұтынушылар мен жұмыскерлердің мүдделерін қолдайды, инновациялар мен бәсекелестікке ықпал етеді.
Негізгі тұстар
Жарлыққа сәйкес, ең қуатты ЖИ жүйелерін әзірлеушілер қауіпсіздік сынақтарының нәтижелерімен және өзге де маңызды ақпаратпен үкіметпен бөлісуге тиіс. Сонымен қатар Ұлттық стандарттар және технологиялар институты ЖИ құралдары көпшілікке шығарылғанға дейін олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін стандарттар әзірлеуі керек.
Бұдан бөлек, Сауда министрлігі тұтынушыларға адам жасаған контентті машина жасаған контенттен ажыратуға көмектесу үшін ЖИ жасаған контентті таңбалау және оған су белгілерін қою жөнінде нұсқаулық дайындауы тиіс.
Атқарушы жарлықтың негізгі қағидаттары мен бағыттары
Жалпы алғанда, Жарлықтың негізінде сегіз қағидат пен басымдық жатыр:
1) ЖИ қауіпсіз әрі сенімді болуы керек, ол үшін ЖИ жүйелеріне сенімді, дәйекті, қайталанатын және стандартталған бағалау жүргізу, сондай-ақ оларды қолданысқа енгізгенге дейін тестілеу қажет.
2) АҚШ білім беруге, оқытуға және зерттеулерге инвестиция құю арқылы жауапты инновацияларды, бәсекелестік пен ынтымақтастықты ілгерілетуі тиіс, сонымен бірге зияткерлік меншік құқықтары мәселелерін шешіп, негізгі активтер мен технологияларға қатысты заңсыз сөз байласу мен монополияның жолын кесуі керек.
3) ЖИ-ді жауапкершілікпен дамыту және пайдалану американдық жұмыскерлерді білім беру және кәсіби даярлау арқылы қолдау жөніндегі міндеттемелерді, сондай-ақ ЖИ-дің жұмыс күші мен жұмыскерлердің құқықтарына әсерін түсінуді талап етеді.
4) ЖИ саласындағы саясат теңдік пен азаматтық құқықтарды ілгерілетумен үйлесуі тиіс.
5) Күнделікті өмірінде жасанды интеллект негізіндегі және ЖИ қолдауы бар өнімдерді барған сайын жиі пайдаланатын, олармен өзара әрекеттесетін немесе оларды сатып алатын американдықтардың мүдделерін қорғау қажет.
6) Американдықтардың жеке өміріне қол сұғылмаушылығы мен азаматтық бостандықтары қорғалуы тиіс, ол үшін деректерді жинау, пайдалану және сақтау заңды әрі қауіпсіз болуы және жеке өмірге қол сұғылмаушылықты қамтамасыз етуі керек.
7) Федералдық үкіметтің өзі ЖИ-ді пайдалануына байланысты тәуекелдерді басқару, сондай-ақ оның ЖИ-ді жауапкершілікпен пайдалануды реттеу, басқару және қолдау жөніндегі ішкі әлеуетін арттыру маңызды.
8) Федералдық үкімет жаһандық қоғамдық, экономикалық және технологиялық прогреске көш бастауы тиіс, оның ішінде ЖИ тәуекелдерін басқару негіздерін әзірлеу, ЖИ әлеуетін игі мақсаттарға ашу және ортақ мәселелерді шешуге ортақ тәсілді ілгерілету үшін халықаралық серіктестермен өзара іс-қимыл жасау арқылы.
Жарлықтың ЖИ әзірлеумен айналысатын және оны пайдаланатын американдық стартаптарға әсері
1. Талаптарды сақтауға жұмсалатын шығындар
Жарлықта ЖИ саласындағы қауіпсіздікке, қорғалуға және этикалық стандарттарға үлкен назар аударылады. Осыған байланысты ресурстары жиі шектеулі болатын стартаптар осы жоғары стандарттарды сақтау үшін технологияларға да, білікті персоналға да айтарлықтай шығын жұмсау қажеттігіне тап болуы мүмкін.
2. Инновациялар және ынтымақтастық мүмкіндіктері
Екінші жағынан, жауапты инновацияларға назар аудару ЖИ-мен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздікке, этикаға және деректердің құпиялылығына маманданған стартаптар мен шағын компаниялар үшін перспективалар ашуы мүмкін.
3. Қаржыландыру мен қолдау әлеуеті
Жарлық ЖИ саласындағы білім беруге, оқытуға, зерттеулер мен әзірлемелерге инвестиция құюды ынталандырады. Стартаптар, әсіресе ЖИ саласындағы зерттеулердің алғашқы кезеңдеріндегі немесе ЖИ-ді пайдалануға байланысты жаңа қосымшалар әзірлеп жатқандары гранттарға, мемлекеттік келісімшарттар мен серіктестіктерге қолжетімділіктің кеңеюінен ұтуы мүмкін.
Атқарушы жарлықтың шетелдік стартаптарға әсері
Атқарушы жарлыққа қол қойылуы американдық компаниялар үшін ғана емес, шетелдік компаниялар үшін де айтулы әрі маңызды оқиға. Атап айтқанда, Жарлықта АҚШ ЖИ-ді дамыту мен пайдалануды реттеудің берік халықаралық негізін құру бойынша шетелдегі одақтастарымен және серіктестерімен бірлесіп жұмыс істейтіні тікелей айтылған. Мысалы, АҚШ Президентінің Әкімшілігі соңғы бірнеше ай ішінде ЖИ-ді басқару мәселелері бойынша кең ауқымды консультациялар өткізіп үлгерді: ол Австралиямен, Бразилиямен, Канадамен, Чилимен, Еуропалық одақпен, Франциямен, Германиямен, Үндістанмен, Израильмен, Италиямен, Жапониямен, Кениямен, Мексикамен, Нидерландымен, Жаңа Зеландиямен, Нигериямен, Филиппинмен, Сингапурмен, Оңтүстік Кореямен, БАӘ-мен және Ұлыбританиямен өзара іс-қимыл жасады.
Мұндай тығыз жұмыс АҚШ белгілеп отырған қағидаттар басқа елдер үшін стандартқа айналуы мүмкін екенін көрсетеді. Мәселен, белгілі бір тыйымдар (мысалы, ЖИ алгоритмдерінің біржақтылығына қатысты) Қазақстанның заңнамалық актілерінде де көрініс табуы мүмкін. Айта кету керек, бүгінгі таңда Қазақстанның мемлекеттік органдары “ЖИ стратегиясы” мен жол картасының жобаларын әзірлеп жатыр, ал Президент Тоқаев ЖИ жүйесін құруды жеке өзі қадағаламақ.
